“Een pacifisme dat alleen de wreedheden van militaire oorlog ziet, maar blind is voor de dagelijkse onderdrukking of de voortdurende wreedheden in een samenleving, is waardeloos.”
Mahatma Ghandi
Ik kreeg een tekst toegestuurd van Pax Christi Nederland met de vraag deze te delen, uit bezorgdheid “omdat dit zal ‘leiden tot nog meer extremisme en alles behalve duurzame vrede”.
Aanval Iran: zoveelste schending internationaal recht door VS en Israël.
Pax Christi Nederland
…
Onze gedachten gaan uit naar de burgers in Iran, die vrede verdienen en het al zwaar hebben vanwege de interne repressie waarbij de bevolking wordt onderdrukt, gemarteld, vermoord en geëxploiteerd, in combinatie met de westerse sancties. Deze luchtaanvallen leiden tot burgerslachtoffers en destabiliseren mogelijk de hele regio. De aanval op Iran moet onmiddellijk gestaakt worden, zodat burgers beschermd worden.
Wij roepen de Nederlandse regering op om deze illegale aanvallen direct en ondubbelzinnig te veroordelen en in te zetten op diplomatie.
Mijn eerste indruk bij het lezen van deze tekst is er één van herkenning: ja, het Iraanse volk verdient vrede, vrijheid en bescherming. Niemand betwist de gruwel van een regime dat zijn eigen bevolking onderdrukt, martelt, uitbuit en soms letterlijk vermoordt. Daar zijn we het snel en volledig over eens.
Maar waar ik op mijn honger bleef — en waar het statement van Pax Christi zoals heel wat andere gelijkaardige oproepen, geen antwoord biedt — is de vraag hoe dat volk dan wél geholpen kan worden. En daar zouden we het met elkaar in een eerlijk gesprek over moeten hebben.
1. Een uitnodiging om verder te kijken dan politieke slogans
Mijn vroegere leraar zei ooit iets dat ik hier opnieuw heel relevant vind. Ik parafraseer, maar de gedachte is duidelijk:
een pacifisme dat enkel de gruwel van oorlog veroordeelt, maar blind is voor de voortdurende gruwel in vredestijd, verliest zijn morele kracht.
Die gedachte ligt dicht bij een bekende uitspraak van Gandhi, die waarschuwde dat een pacifisme dat alleen de wreedheden van militaire oorlog ziet, maar blind is voor de dagelijkse onderdrukking in een samenleving, waardeloos wordt.
Voor mij betekent dat:
het is niet voldoende om tegen geweld te zijn — we moeten ook eerlijk kijken naar waar geweld al jarenlang openlijk wordt voorbereid, gepredikt en uitgevoerd.
En precies op dat punt blijft de reactie van Pax Christi voor mij onbeantwoord.
2. Het Iraanse volk wil verandering — maar kan het niet alleen
Analyses spreken al jaren over een regime dat gesteund wordt door een minderheid van de bevolking (vaak tussen 10 en 20%). Een groot deel van de Iraanse bevolking wil het regime weg. Dat zien we in massale protesten, duizenden doden, honderdduizenden vluchtenden en een diaspora die wanhopig om internationale steun vraagt.
Dan komt onvermijdelijk de vraag:
wat is de verantwoordelijkheid van het Westen wanneer een volk smeekt om hulp tegen een tiranniek regime dat het zelf niet kan afzetten?
En voor wie zich beroept op christelijke ethiek is er nog een andere vraag:
kan, onder bepaalde omstandigheden, een interventie tegen een moorddadig regime beschouwd worden als een rechtvaardige oorlog?
Dat is geen pleidooi vóór oorlog, maar een uitnodiging tot morele eerlijkheid.
3. Over internationaal recht: nuance vóór slogans
Pax Christi stelt in één zin dat de aanvallen “simpelweg illegaal” zijn.
Maar zo eenvoudig is de kwestie niet.
Er bestaan internationaalrechtelijke argumenten — en die worden door gerenommeerde juristen naar voren gebracht — dat preventieve zelfverdediging wél geoorloofd kan zijn wanneer een staat openlijk dreigt met vernietiging, militair opbouwt richting dat doel, en actief gewapende proxies inzet.
Je hoeft het niet met die interpretatie eens te zijn.
Maar één interpretatie presenteren alsof het de enige is, doet geen recht aan de complexiteit van zowel het recht als de realiteit.
4. Over Pax Christi en het idee om namens “de christenen” te spreken
Ik wil niet polariseren. Ik wil wel een vraag stellen.
Wanneer een politieke verklaring wordt uitgebracht onder de naam “Pax Christi”, ontstaat de indruk dat christenen als geheel slechts één mogelijke visie zouden mogen hebben. Maar christenen vormen géén uniforme politieke groep, en de christelijke traditie bevat veel meer dan één enkel pacifistisch schema.
Een christelijke organisatie, juist door haar naam, zou er goed aan doen om pluraliteit zichtbaar te maken, verschillende morele perspectieven te erkennen, en recht te doen aan álle slachtoffers — inclusief joodse gemeenschappen, christelijke minderheden en seculiere burgers die bedreigd worden door regimes die openlijk geweld verkondigen.
Slotbeschouwing
Het Iraanse volk verdient vrede. Het verdient rechtvaardigheid. Het verdient bescherming tegen een regime dat zichzelf in stand houdt door onderdrukking en dreiging.
Wie echt vrede wil, moet bereid zijn verder te kijken dan slogans of ogenschijnlijk eenvoudige oplossingen.
Verder dan de reflex om elke militaire actie “simpelweg illegaal” te noemen.
Verder dan een pacifisme dat alleen de bommen ziet, maar niet de honderdduizenden stemmen die al jarenlang roepen om hulp.
Échte vrede is nooit gemakkelijk. Maar ze begint wel met morele helderheid, met de bereidheid om alle feiten te zien, en met de erkenning dat ook christelijke stemmen divers zijn.
En dat is — volgens mij — precies waar het gesprek vandaag zou moeten beginnen.
Wil je dieper ingaan op de inhoud of wil je reageren?
👉 uitgebreider artikel op het nieuwe dialoogplatform (binnen enkele weken on line!)
👉 nu reeds te lezen https://midrashram.be/2026/03/22/over-vrede-geweld-en-morele-helderheid/